Burn-out? Proficiat!

Ik prijs mijzelf zeer gelukkig dat ik nog nooit een burn-out heb gehad. En desondanks feliciteer ik als coach mensen met een burn-out. Het is een keerpunt in het leven; je wordt je ineens vreselijk pijnlijk bewust dat je al die tijd (vaak heel erg lang) je leven hebt geleid op basis van de verkeerde gedachten; wat zullen anderen van mij vinden, ben ik wel goed genoeg, als mijn baas mij maar niet ontslaat, etcetera. Al die gedachten zijn vaak terug te leiden tot een van de oerangsten: uitsluiting uit de groep. Geïsoleerd komen te staan en eenzaamheid.
Een van de eerste (primitieve) instincten is, zodra je geboren wordt, dat je in de kudde moet blijven. Als je buiten de kudde valt, val je ten prooi aan de roofdieren en ben je gedoemd te sterven. Dit hele oude oerinstinct zit sterk ingebakken in ons wezen; we zijn als mens tenslotte ooit primitieve zoogdieren geweest. We leren dus als kind snel gedrag te vertonen waarmee we geaccepteerd en gewaardeerd worden. Als we dat gedrag dan vertonen, krijgen we waardering van de mensen om ons heen; ouders, vrienden, je partner, de baas. We voelen ons dan gelukkig omdat we dan weten dat we niet uitgesloten worden. En zijn daarmee afhankelijk geworden van de waardering van anderen om ons gelukkig te kunnen voelen.

In feite vertonen we dan alleen maar gedrag dat gewaardeerd en geaccepteerd wordt door onze omgeving. We zijn dus eigenlijk continu gedrag aan het laten zien dat niet (per definitie) ons eigen voorkeursgedrag is. We leven het leven waarvan wij denken dat dit een goed leven is.

Terug naar de burn-out. Als je lang genoeg gedrag vertoont op basis van denkbeelden waarvan jij denkt dat dit goed gedrag is, en het is niet jouw eigen voorkeursgedrag, loop je langzaam maar zeker volledig leeg. Zie het maar als een accu die langzaam leeg loopt als je de lampen van de auto laat branden. En zodra de ‘accu’ van de mens leeg is, is hij ook ECHT leeg. Je lichaam reageert hierop daar in de noodtoestand te springen; jouw neo cortex waarin je wil (de frontale kwab) ook zit, wordt uitgeschakeld en overgenomen door jouw limbische brein. Dit brein zorgt er voor dat de lichaamsfuncties door blijven gaan: hartslag, ademhaling, bloeddruk, hormonen, etc. Je komt in de vegetatieve toestand terecht. Dit gebeurt niet voor niks: je lichaam is uitgeput en uitgewoond en moet herstellen.

Volledig herstellen kan een lastig en langdurig proces zijn, soms wel een jaar of langer. De verbindingen tussen de linker- en rechter hersenhelft zijn ruw verbroken, waardoor de communicatie tussen de twee hersenhelften is gestopt. Dingen bedenken en uitvoeren is daardoor nagenoeg onmogelijk. Dit is ook de reden dat mensen volledig uitgeblust en langdurig op de bank kunnen zitten en apathisch voor zich uitkijken. Training om de communicatie tussen de twee hersenhelften te herstellen is daarom van groot belang.

Als er weer enig herstel is en de energie in het lichaam langzaamaan terug komt, is het van groot belang zelf (al dan niet behulp van een coach) te onderzoeken welk gedrag uitputtend is geweest en welke denkbeelden en overtuigingen daarachter zitten. Dit ontdekken is de reden waarom ik mensen met een burn-out feliciteer; ze kunnen hierdoor werkelijk hun leven compleet veranderen. En ze weten dat het noodzakelijk is om te voorkomen dat ze nog een keer in de burn-out raken. Een burn-out wordt daarom voor veel mensen nadien ook echt gezien als een cadeautje. Een cadeautje die ze liever niet nog een keer meemaken, maar wel eentje die lifechanging is.

Omgeving
De omgeving van iemand met een burn-out ziet aan de buitenkant niet wat er eigenlijk aan de hand is. Al snel staan de mensen klaar met hun oordelen; aanstellen, gewoon gaan doen, ritme krijgen, etc. Het zijn goedbedoelde adviezen, maar voor de persoon in kwestie eerder kwetsend dan opbeurend. Mensen die herstellende zijn van een burn-out worden niet begrepen, helaas. En dat onbegrip van de mensen brengt iemand met een burn-out in een nog lastigere positie; het brengt direct de angst weer naar boven van uitsluiting en eenzaamheid.

Als je iemand tegenkomt die herstellende is van een burn-out, bedenk dan dat de persoon niet gebaat is bij jouw oordeel. Luister naar hem (of haar) zonder oordeel. Geef geen goedbedoelde adviezen en laat hem in zijn waarde. Hij is met een lifechanging proces bezig en kan dus alle begrip gebruiken. Een mooie metafoor hiervoor is de metamorfose van rups naar vlinder; je kunt de rups niet helpen tijdens het transformatieproces. Hij moet het helemaal zelf doen. En als hij klaar is, is hij getransformeerd naar een prachtige vlinder. En dat gun ik iedereen!

Benno Rijpkema
Coach en managing partner Onbezorgd Ondernemen

Auteur: Benno Rijpkema

Als coach en specialist in excellent veranderen ondersteun ik opdrachtgevers op hun weg naar succes. Ik schrijf om mensen te inspireren het maximaal haalbare uit henzelf te halen. Mijn gedachtegoed ligt vast in de boeken die ik uitgeef binnen de MENS-serie: - Succesvol Ondernemen - Maak werk van je dromen - Brokjes inspiratie - Solliciteren! Of eerst aan het werk?

One thought on “Burn-out? Proficiat!”

  1. Aansprekend artikel, Benno met een voor veel mensen die dit proces hebben doorleeft, waardevolle bevestiging en onderbouwd toegestane waardering. Scherp om ook op te merken dat veel mensen neigen te denken in termen van goede en slechte gedachten, terwijl er, zoals je tussen de regels door uitdraagt, alleen gedachten bestaan die je dienen of je juist niet dienen = brengen wat je wenst.
    Kortom, wat mij betreft, voor wat dat waard is, een boodschap die breed uitgedragen mag worden.
    Dank voor dit cadeau

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s